Cephe Giydirme veya Perde duvar veya Takma cephe çok katlı bir binanın dış cephesinin ağırlıklı camdan oluşan bir dış kaplama duvar ile kapatılmasıdır. Genelde döşemelere veya kolonlara asılan giydirme cephenin statik olarak taşıyıcı özelliği yoktur. İnşaat teknolojisinin gelişmesiyle dış cephede betonarme veya tuğlanın taşıyıcı olmak zorunda olmaması giydirme cephenin 20. yüzyılın başından itibaren tercih edilen bir sistem olmasını sağlamıştır.
Klasik Kapakli Cephe Sistemleri
Isı Bariyerli Klasik Kapaklı Cephe Sistemi
Çelik Konstriksiyon
Çelik Gergili Sistem
Yüksek Isı Dilimlerine Dayanıklı İzole Cam
Kompozit Panel
Alüminyum Kompozit Panel
Terra Cotta
Granit & Seramik Kaplama
Strüktürel Silikon Cephe sisteminde dıştan bakıldığında alüminyum profil görülmeyip, cam derzlerinde 17 mm genişliğinde ve 15 mm derinliğinde fuga bulunmaktadır. Cam paneller arasındaki sızdırmazlık çift EPDM fitil ile sağlandığından, panellerin arasına sızdırmazlık silikonu çekilmez. Böylece cam panellerin arasında gölge oluşması engellenir. İstendiğinde seçilen herhangi bir cam panel (dışarıdan hangisinin açılır olduğu belli olmaksızın ) gizli kanat haline getirilebilir. Cam ve alüminyum panel arasında, çift camda ise iki cam arasında komponentli silikon ve silikonla uyumlu sızdırmazlık bandı kullanılmaktadır.
Günümüz cephe tasarımları; prestij, estetik, fonksiyonellik, konfor ve özellikle enerjinin korunmasına yönelik olarak yapıyı tümüyle saran, giydiren bir anlayış ortaya çıkarmaktadır. Bu anlayış doğrultusunda yapı cephesini tümüyle saran, giydiren ve alüminyum doğrama cephe profilleri kullanılarak oluşturulan konstrüksiyona, alüminyum giydirme cephe adı verilmektedir.
Alüminyum giydirme cepheler, projesinde belirtilen açıklıklarda ve her katın döşeme betonuna alüminyum veya galvanizli çelikten üretilmiş ankarajlara bağlanan taşıyıcı düşey profiller ile bunlar arasına istenilen yüksekliklerde cam takabilmek ve bunları taşımak için düşey taşıyıcı profillere özel bağlantı elemanları ile bağlanan yatay kayıt profillerinden oluşmaktadır.
Alüminyum giydirme cepheler; dış kabuğunu oluşturan ince cephe elemanları ile mekândan daha fazla faydalanmayı, iyi bir ses ve ısı yalıtımı sağlamayı, iklimlendirme cihazları ile homojen bir havalandırma sağlayarak mekânların kısa sürede ısıtılıp soğutulabilmesini sağlamaktadır. Temizlik ve bakımlarının kolaylığı kadar, hafifliği ile yapıya az yük binmesini sağlayan özellikleri ile çevresiyle uyumlu, estetik ve modern bir dış görünüme sahip alüminyum giydirme cepheler, kullanıcılar tarafından içinde yaşanmaktan memnuniyet duyulan binalar olarak karşımıza çıkmaktadır. Alüminyum giydirme cephelerin mimaride farklı uygulama imkânları sunmasının sonucunda; otel, hastane, okul, alışveriş merkezi, çok katlı ofis yapılarında, prestij amaçlı yapılarda fonksiyonellik ve estetik gerekçelerle yaygın bir kullanım alanı bulmuştur.
Kapaklı alüminyum giydirme cephe sistemi uygulama alanı oldukça fazla olan bir yöntemdir. Sistemin kolay uygulanabilir olması sayesinde çok katlı yapılardan tek katlı bir yapıya kadar kullanım olanağı sunmaktadır, aynı zamanda düzgün forma sahip olmayan yapılarda da kolaylıkla uygulanabilmektedir. Cephe profili üreten sistem firmalarının eloksallı veya elektrostatik toz boyama yöntemi ile boyanmış profillerinin ve gerekli aksesuarlarının kullanımı ile cephe sistemi oluşturulmaktadır.
Kapaklı alüminyum giydirme cephesi uygulanacak yapılardan alınan ölçülere göre hazırlanacak imalat projesine uygun olarak düşey taşıyıcı ve yatay taşıyıcı profillerin gerekli kesim, delik, kanal vb. işlemleri tamamlanır. Giydirme yapılacak yapının kat döşemelerine, alından bağlanan ayarlı ankrajlara düşey taşıyıcı alüminyum profiller asılır. Giydirilecek cepheye sırayla asılan düşey taşıyıcılar arasına yatay taşıyıcı profiller bağlanarak, giydirme cepheyi oluşturacak ızgara sistemi hazırlanmış olur.
Izgara sistemi oluşturulmuş giydirme cephe sistemine, dışarıdan taşıyıcı profillere camların veya boşluğu örtecek malzemenin konulmasından sonra camı tutan baskı kapakları düşey ve yatay profillere vidalanarak bağlanır ve kapatma kapakları takılarak uygulama tamamlanır. Giydirme cephe sisteminin gerekli yalıtımları ve sızdırmazlığı sağlaması için, cephe sistemine uygun EPDM veya silikon esaslı fitillerin kullanımını da gerektirmektedir.
Giydirme cephe sistemi üzerinde açılır pencere kanadı olması istendiğinde, oluşturulan ızgara sistemi arasına, sistem serisine uygun doğrama profilleri kullanılarak pencere imalatı gerçekleştirilebilir. Kapaklı giydirme sistemi, atölye ortamında modüller halinde üretilerek yapıya montaj edilebilme özelliğine de sahiptir.
Bu tür duvar panoları özağırlıklarını ve kendilerini etkileyen rüzgar kuvvetlerini doğrudan yapının strüktürel iç duvar ve döşeme elemanlarına aktarırlar. Böylece bir çeşit ağır perde duvarı oluştururlar.
Cephe panolarının statik açıdan yüklendiği bu çeşitli görevler malzeme, kuruluş, kesit ve donatı çözümlerini etkilemektedir. Ancak Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde geliştirilen çeşitli cephe panoları incelendiğinde, bazen aynı kuruluştaki bir panonun ufak değişikliklerle, hem yerinde döküm hem de prefabrike yapılarda kullanılması; “taşıyıcı”, “kendini taşıyan” veya “taşınan” taş cephe bileşeni olarak uygulanması yolunda çalışmalarının yapılmış olduğu gözlenmiştir. Burada amaç üretim serilerini büyütmek ve bir “açık pazar” sistemine geçiş sağlamaktır.
Bu gruba giren taş cephe panoları, ağırlıklarını ve üzerlerine oturtulan diğer panolardan gelen düşey yükleri kendi temellerine, yatay kuvvetleri ise kat döşemelerine iletirler. Yapının diğer strüktürel elemanları ile birleşimleri noktasal ve elastiki bağlantılarla yapılmaktadır. Taş Cephe panoları arasındaki düşey fugalar aynızamanda dilatasyon derzleri olarak görev yapar. Böylece 10 kata kadar yükselen ve bağımsız olarak hareket eden cephe dilimleri oluşur. Bu tür cephe sistemleri Fransa ve Doğu Almanya’da oldukça yaygın olarak uygulanmaktadır. Ancak, deprem kuşağı yapıları için sakıncalı bir çözümdür ve bu nedenle ülkemizde uygulanma olasılığı çok düşüktür.
Bu tür taş cephe kaplamaları, döşemelerin ve strüktürün düşey elemanlarından üzerlerine aktarılan yükleri taşıyarak zemine iletmektedirler. Bu elemanlar aynı zamanda binanın yatay stabilitesine katkıda bulunmaktadır. Düzlemsel taş cephe elemanlarından oluşan bu sistemde cephe elemanları bina strüktürünü oluşturan düşey elemanların döşemelere aktardığı yükleri taşımaktadır. Genel olarak cephe panoları, betonarme perde duvarlarda olduğu gibi yatay yüklere karşı dayanıklılık göstermektedirler. Bu uygulama çok nadir olmakla birlikte, yatay yönde dayanım göstermek için kesme bağlantıları kullanılmalıdır.
Yük aktaran cephe panoları yatay yükleri dağıtacak ve her tür bağlantı üzerine gelen yükleri azaltacak şekilde yerleştirilebileceği gibi, yatay yüklere karşı düzenlenen merkezi bir çekirdeğin etrafındaki döşeme katlarına bağlanacak şekilde de düzenlenebilmektedirler. En önemlisi, kat adedi arttıkça yük aktaran önüretimli beton cephe (taş cephe) panolarının da ekonomik avantajlarının artıroy olmasıdır.
Beton önüretimli panolar (taş cephe) geleneksel beton elemanlar gibi agrega, kum, çimento, su ve pigmentlerin karışımından oluşmaktadırlar. Genellikle mimar benzerini istediği doğal taş örneğini, elemanı hazırlayacak üreticiye getirmekte ve üretici her pano için iki tip beton karışımı hazırlamaktadır; yüzey için daha pahalı-renkli bir karışım ve arka yüzey için standart gri karışım. Yüzey dokusu, taş veya ahşap pozitif kalıplardan elde edilen kauçuk, poliüretan veya fiberglas kalıplarla verilebilmektedir. Beton karışıma pigment ve agregaların eklenmesiyle renk ve çeşitlilik sağlanabilmektedir. Gri çimentodan daha pahalı olan beyaz çimento, farklı renklerin elde edilmesini kolaylaştırmaktadır.
Döşeme veya kolonlar arasındaki açıklığı geçen taş cephe panoları yatay kuvvetlere karşı koyabilecek dayanıma sahip elemanlardır. Panolar yük taşıyıcı elemanlar olarak da hem estetik hem de fonksiyonel şekilde üretilebilmektedir
Güçlendirilmiş tabakalı cam elemanlardan oluşan bu sistemin en önemli yapım nedeni, görselliği en üst düzeye çıkarabilmesidir. Spider tutucular gibi cam kabuğu bağlayan konstrüktif elemanlar, belirli aralıkta düşey olarak dizilmiş cam malzemeden taşıyıcılara bağlanırlar. Ancak bu bağlantılarda daha önceki yöntemlerde söz edilen ara elamanlara gerek yoktur. Bunun yerine spider bağlantı elemanı iki cam levhayı birleştirecek şekilde tasarlanmıştır. Cam destek tüm cephe boyunca devam etmek zorunda değildir. Sadece cephenin çatı ile birleştiği noktada veya sadece cephenin zemin seviyesi ile birleştiği noktada kullanılabilir. Ayrıca mümkün olan en iyi saydamlığı elde etmek ve cam taşıyıcıları takviye etmek amacıyla kablo gergilerden yararlanılabilir.
Kablo kiriş sistemde giydirme cephe, yatay veya düşey yönde kurgulanan kablo payandalarla desteklenebilmektedir. Kablo payanda sistemi parabol şeklinde iki ana kablodan oluşur. Bu kablolar çeşitli çaplarda olabilirler. Bunlar germe ve bağlama için germe donanımı ve çatal uçlarla iki yanda yer alan taşıyıcı kolonlara desteklenir veya yan duvarlara ankre edilebilir. Kablo kirişler ana çerçevenin içine yatay yerleştirilirler. Kablo payanda içindeki destekler camı, kablo payandaya göre olması gereken yerde tutarlar. Bu destekler cam parçanın tam arkasında ve kablo kirişler ile bağlantılarının olduğu noktada yatay menteşelerle yerleştirilmişlerdir. Bu durum, cam ile kirişler arasında, cama paralel yönlerde yatay bir serbestlik sağlar. Genellikle kablo kirişlere kiriş başına 2 ton kadar bir ön
gerilme verilir.
Cephede kullanılan taşıyıcı elemanların çelik malzemeli profillerden oluştuğu saydam giydirme cephelerdir. Bu sistemde yükler, cam giydirme cephe yüzeyinin arkasında bulunan çelik profillerden oluşmuş taşıyıcı elemanlara aktarılır. Çelik profillerin kesitleri, öngörülen rüzgar deprem ve cam yüklerine göre hesap yoluyla bulunmaktadır. Dört adet levha camın birleşmesi ile kurulan bu sistemde birleşim elemanları olan spider bağlantılar cepheye gelen rüzgar yüklerini çerçeveye aktarırlar. Kullanılan cam elemanlar temperlenmiş ya da lamine cam panellerden olabilirler. Ancak lamine cam levhalar daha çok doğrudan rüzgar yüklemesine maruz kalmayacak noktalarda tercih edilmektedirler.
Cephenin montajında ilk olarak çelik taşıyıcılar terazisinde döşemeler arasına bağlanır. Daha sonra spider tutucular çelik taşıyıcı sisteme monte edilir. Cam levhalar tutuculara bağlanır ve cam aralarına EPDM conta ve silikon uygulanır. Burada önemli olan nokta iki cam arasındaki mesafenin eşit olması ve cam yüzeylerinin aynı düşey düzlemde kalmasını sağlamaktır. Bu da spider tutucuların üzerinde bulunan ayarlarla cam levhalar ileri, geri, sol, sağ oynatılarak ince ayar yapılmaktadır. Bu gurup saydam giydirme cepheler; pilon taşıyıcılı ve kafes-kiriş taşıyıcılı, kablo destekli çelik profilli sistemler olmak üzere üçe ayrılmaktadır.
Genellikle yüksek yapılarda tercih edilen cephe sistemidir, bu sistemde kullanılacak modüller bina akslarına göre üretilmektedir. Atölye ortamında üretilen modüllerin üzerine cam, fitil, mekanizma vb. her türlü elemanı bağlanarak tamamen bitmiş taşınabilir sistem haline getirilir. Modüller, cephesi giydirilecek yapı üzerindeki taşıyıcı düşey profillere, vinç yardımı ile kaldırılarak, özel ekipmanlarla yerine montajları yapılmaktadır. Bu şekilde tüm modüller üst üste ve yan yana sıralanarak cephe oluşturulmaktadır.
Silikon veya cam cephe giydirme sistemleri, cephede sürekli cam görüntüsünün olması istenildiğinde kullanılan giydirme cephe uygulamasıdır. Bu sistem, kapaklı giydirme cephe sistemindekine benzer ızgara sisteminin oluşturulması ve ızgara aralıklarına alüminyum çerçevelere yapıştırılmış cam kasetlerin takılması ile gerçekleştirilmektedir.
Silikon giydirme cephe sisteminin uygulanacağı yapıdan alınan ölçülere göre hazırlanacak imalat projesine uygun olarak düşey taşıyıcı ve yatay taşıyıcı profillerin gerekli kesim, delik, kanal vb. işlemleri tamamlanır. Giydirme yapılacak yapının kat döşemelerine, ayarlı ankrajlara düşey taşıyıcı alüminyum profiller asılır. Düşey taşıyıcılar arasına yatay taşıyıcı profiller bağlanarak, giydirme cepheyi oluşturacak ızgara sistemi hazırlanmış olur.
Alüminyum kaset profilleri ile oluşturulan kasetlere, bonding adı verilen sistemle camların yapıştırılması ile cepheye takılacak kasetler oluşturulmaktadır. Camları taşıyan kasetlerin dıştan tespit parçalarıyla taşıyıcı profillere vidalanarak veya bina içinden sürülerek birbirine geçen kilit sistemi ile taşıyıcı profil sistemine bağlanır. Silikon cephe sistemi, gerekli yalıtımları ve sızdırmazlığı sağlaması için, sistemine uygun EPDM veya silikon esaslı fitillerin kullanımını da gerektirmektedir. Silikon cephelerde gizli açılır pencere kanatları kullanılarak, cephenin estetiği bozulmadan açılır kanatlar kullanılmaktadır.
Silikon cephe imalatında dikkat edilmesi gereken en önemli ayrıntı, cam yapıştırma işlemidir. Camlar kaset profillerine özel yapıştırıcı silikon ile; tozsuz, kuru, normal ısıda ve kapalı ortamlarda yapıştırılmalıdır. Yapıştırılacak yüzeyler her türlü toz, kir, boya, yağ vb. unsurlardan arındırılmış olmalıdır, yapıştırma işleminden sonra kasetler bir hafta süresince
normal oda ısısında kurutulmalıdır.